KAPAT

HASTALIKLAR / HABİS HASTALIKLAR

Rektum Kanseri

Rektum kanseri, en sık görülen kanserlerden biri olup tedavisi geçtiğimiz yirmi yıl içinde çok değişmiştir. Bu değişikler birçok hastada tedavi sonuçlarının geçmişe kıyasla bugün çok daha iyi olmasını sağlamıştır.

Rektum Kanseri
Prof. Dr. Tayfun Karahasanoğlu
Prof. Dr. İsmail Hakkı Hamzaoğlu
Doç. Dr. Volkan Özben
  1. Genel Bakış
    • Rektum kanserinin genel hatları ile ilgili bilgi edinin.
  2. Risk Faktörleri ve Önlemler
    • Rektum kanseri gelişimi riskini artıran durumlar ve riskini azaltabilmek için alınacak önlemler hakkında bilgi edinin.
  3. Teşhis ve Evreleme
    • Rektum kanseri belirtileri, erken teşhis için ipuçları, tanı yöntemleri ve hastalığın evrelenmesi konusunda bilgi edinin.
  4. Tedavi
    • Rektum kanseri tedavisinin ana prensipleri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi edinin.
  5. Rektum Kanseri Cerrahisi
    • Rektum kanserinin cerrahi tedavisi hakkında ayrıntılı bilgi edinin.
  6. Hızlı Bakış
    • Rektum kanseri ile ilgili özet bilgiler edinin.

SORULAR – CEVAPLAR

  • Basur (hemoroidal hastalık) kansere dönüşür mü?
    • Hemoroidal hastalık kansere dönüşmez. Ne yazık ki, makattan kan gelmesi yakınması olan hastaların önemli bir kısmı problemin basur (hemoroidal hastalık) olduğunu düşünür. Oysa, makattan kan gelen hastaların bir bölümünde neden rektum kanseridir. Bu nedenle kanama yakınması olan bir hastada muayenede basur saptanmış olsa bile aynı zamanda rektum veya kalın bağırsak kanseri de olabileceği mutlaka göz önünde tutulmalıdır. Bu nedenle 45 yaş üstü hastalarda klinik şüphe olmasa bile basur tedavisine başlamadan önce kolorektal kanser araştırması yapılmalıdır.
  • Hastalığımın rektum kanseri olduğuna emin misiniz?
    • Kanser teşhisinden emin olmanın tek yolu kolonoskopi ile kanser şüphesi olan dokudan alınan parçaların patolojik incelenmesidir. Bazen tanıyı kesinleştirmek için biyopsiyi tekrarlamak gerekebilir.
  • Hastalık şu an hangi evrede, çok mu geç kaldım?
    • Rektum kanseri tanısı alan bir hastada hastalığın hangi evrede olduğunu belirlemek için bazı tetkikler yapmak gerekir. Hastalığın evresi ne kadar erken ise tabi ki tedavi o kadar kolaylaşır.  Ancak, tanı sırasında ileri evrede olan hastaların önemli bir kısmı da tedavi yöntemlerinden ciddi fayda görebilir.
  • Tedavi şeklini belirlemek için hangi tetkikler gerekiyor?
    • Rektum kanserinde tedavi şekli hastalığın evresine göre değişir. Bu nedenle her hastada evreleme yapılır. Evreyi saptamak için ultrasonografi, endoskopik ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, MR ve PET gibi tetkiklerden yararlanılabilinir. Tedavi şekli belirlenirken hastalığın evresi ve kanserin rektumdaki yeri kadar önemli olan diğer bir unsur da hastanın genel sağlık durumudur (yandaş hastalıkları, kondisyon, vs.).
  • Bu hastalığın tedavisi mümkün mü?
    • Bu soru hekimler için kanserli bir hastada yanıtlanması en zor sorulardan biridir. Bunun nedeni sorunun yanıtının bilinememesidir. Çünkü, hastanın kanserden kurtulmasının hastalığın evresi, hastanın bağışıklık durumu, yapılan tedavilerin onkolojik kalitesi gibi birçok faktöre bağlı olmasıdır. Bu nedenle tüm rektum kanseri hastaları için değilse de birçok hasta için bunun mümkün olabileceğini söyleyebiliriz.
  • Hangi tedavi daha iyidir?
    • Rektum kanseri tedavisi bir bütündür ve hastalığın evresine göre bazen farklı yöntemlerini birbirini tamamlar nitelikte kullanmak gerekebilir. Bazı erken evre hastalarda endoskopik tedaviler yeterli olurken, endoskopik tedaviye uygun olmayan evre 1 hastalar ve evre 2-3 hastalıkta cerrahi uygulanır. Evre 2 ve 3 hastalıkta ameliyat öncesi kemoterapi ve radyoterapi gibi yöntemler farklı şekillerde kullanılabilir.  Evre 4 hastalıkta farklı tedavi yöntemlerini birbirini destekler şekilde kullanmak gerekir.
  • Siz hangi tedaviyi önerirsiniz?
    • Bizim önerimiz tedavi şeklinin hastaya özel olarak planlanmasıdır. Endoskopik tedaviye uygun olmayan evre 1 hastalıkta ameliyat yapılır. Evre 2 ve 3 hastalıkta hasta her anlamda uygun bir aday ise, bizim tercihimiz ameliyat öncesi kemoterapi ve radyoterapi gibi yöntemleri farklı şekillerde uyguladıktan sonra cerrahidir. Evre 4’te ise ana tedavi yöntemi kemoterapidir.
  • Rektum kanserlerinde ameliyatsız tedavi mümkün müdür?
    • Rektum kanserlerinde geçmişte önce ameliyat yapılır, daha sonra gerekiyor ise radyoterapi ve kemoterapi gibi ek tedaviler yapılırdı. Günümüzde ise bu tedavi gereken hastaların önemli bir kısmında bu tedaviler ameliyattan önce yapılmaktadır.
    • Radyoterapi ve kemoterapi uygulaması ardından belli bir süre (çoğunlukla 2-3 ay) beklendikten sonra bu hastaların yaklaşık altıda birinde yapılan muayene, kolonoskopi ve radyolojik incelemelerde kanserin saptanamadığı (klinik tam yanıt) ve bu hastalar ameliyat edildiğinde kanserin patolog tarafından da bulunamaması (patolojik tam yanıt) yeni keşfedilen birşey değildir. Yani başlangıçta var olan kanserin bu tedavilerin etkisi ile yok olduğu uzun bir süreden beri bilinmektedir. Benzer bir durum mide ve yemek borusu kanseri için bu tedavileri alan hastaların bir bölümü için de söz konusudur.
    • Bu bulgular tıp camiasında birbiriyle ilişkili iki sorunun sorgulanmasına neden olmuştur. Bunlardan birincisi “Acaba rektum kanseri için bu tedavilerin şeklini ve bekleme süresini değistirerek klinik tam yanıt oranı artırılabilir mi?” ve ikincisi de “Bekleme süresi içinde kanseri yok olan (tam yanıt alınan) hastalar acaba ameliyat edilmeksizin izlenebilir mi?” sorusudur.
    • Bu konular henüz araştırma aşamasında olup bu iki sorunun cevabı şu an için henüz bilinmemektedir. Bu konuyu gündeme getirenler dahil dünyadaki rektum kanserlerinin tedavisi ile ilgili ciddi deneyimi olan tüm merkezler şunu vurgulamaktır. “Rektum kanseri nedeni ile ameliyat öncesi radyoterapi ve kemoterapi alan hastalarda standart tedavi tümörün kaybolup kaybolmamasına bakılmaksızın cerrahidir. Tam yanıt alınan hastaların ameliyatsız izlenmesi deneysel bir tedavi olup, bu konuda tüm olası riskler konusunda bilgilendirilip bu tedavinin kendisinde denenmesi konusunda gönüllü olan hastalar dışında yapılmamalıdır“.
  • Cerrahi tedavi riskli midir?
    • Rektum kanseri tedavisi özellikli bir cerrahi gerektirir.  Deneyimli ve donanımlı merkezlerde oldukça düşük bir risk ile uygulanabilir. Deneyimli bir cerrahi ekibin bulunması yeterli değildir aynı zamanda deneyimli anestezi ve yoğun bakım, girişimsel endoskopi ve girişimsel radyoloji ekiplerinin de olması gerekir. Böyle merkezlerde hem ameliyata bağlı sorun çıkma olasılığı azdır hem de ortaya çıkan sorunlarla başarılı bir şekilde mücadele edilebilme şansı fazladır.
  • Cerrahi tedaviden sonra iyileşmem ne kadar zaman alır?
    • Cerrahi tedavi sonrasındaki iyileşme süreci oldukça değişkendir çünkü burada birçok faktör devreye girer. Hastanın genel sağlık durumu ve yandaş hastalıkları, ameliyat öncesindeki beslenme durumu, ameliyat öncesinde alınan diğer tedaviler, kanserin evresi, yapılan ameliyatın tipi, ameliyatın hangi yöntemle yapıldığı (açık veya kapalı cerrahi), ameliyata bağlı herhangi bir sorunun ortaya çıkıp çıkmadığı gibi birçok faktör hastanın iyileşme sürecini belirgin ölçüde etkiler.
    • Ameliyata bağlı ciddi bir sorunla karşılaşılmayan hastalar genellikle 4-5 gün içinde taburcu olurlar. Hastalar taburculuk sonrasında genellikle kendi ihtiyaçlarını (yemek, tuvalet, banyo gibi) karşılar halde olurlar. Kapalı ameliyatlardan sonra hastaların büyük bir kısmı 3 hafta  içinde eski hayatlarına büyük ölçüde dönmüş olurlar.
  • Ameliyat sonrası kemoterapi veya radyoterapi almam gerekecek mi?
    • Ameliyatta çıkartılan dokular patoloji ünitesi tarafından incelemeye tabi tutulur. Diğer tedavi seçeneklerinin gerekli olup olmadığına, çıkan patoloji sonucunun yanı sıra hastanın ve hastalığın özellikleri de göz önünde tutularak karar verilir.
  • Rektum kanseri cerrahisi kapalı yöntemle yapılabilir mi?
    • Evet, Rektum kanseri tedavisindeki en önemli gelişmelerden biri de teknolojideki ilerlemeler sayesinde tüm bu ameliyatların laparoskopik veya robotik yöntemle yeterli onkolojik temizlik sağlanacak şekilde güvenli bir şekilde yapılabilmesidir.  Bu ameliyatlar deneyimli merkezlerde kapalı olarak (laparoskopik veya robotik ) yapılabilir.
  • Tedavi bittikten sonra normal yaşantıma dönebilecek miyim?
    • Evet. Kanser tedavisi hastadan hastaya değişiklikler gösterir. Bazı hastalarda sadece endoskopik veya cerrahi tedavi yeterli oluyor iken bazı hastalarda tedavi süreci daha zor, uzun ve yorucudur. Ancak insan bedeni mükemmel bir iyileşme ve uyum sağlama gücüne sahip olduğu için, tüm tedaviler bittikten bir süre sonra hastalığın ve tedavisinin getirdiği zihinsel ve fiziksel travmayı atlatılacak ve yeni duruma uyum sağlanacaktır.
  • Kansere bıçak değerse kötü mü olur ?
    • Günümüzde geçmişe oranla çok azalmış olmakla birlikte halen bazı insanlarda kanserli hastanın ameliyat edilmesinin iyi bir şey olmadığı, kansere bıçak değmesinin hastalığı kötüleştireceği inancı vardır. Bu tamamıyla yanlış bir düşünce olup ülkemizde bazı hastaların tedavisinin gecikmesine neden olmaktadır.
    • Geçmişte kanser hastaları çoğunlukla ileri evrelerde tespit ediliyordu. Ayrıca radyolojik yöntemler çok yeterli olmadığı için çoğu hastada hastalığın ulaştığı evre ancak ameliyat sırasında saptanabiliyordu. Bu hastalarda ileri evrede etkili bir ameliyatın yapılamamasının yanı sıra yine bu hastalar için sınırlı ek tedavi seçeneğinin olması nedeniyle sonuçlar daha kötüydü. Bugün ise çoğu hastada ameliyat öncesinde hastalığın evresi doğru tespit edilebilmekte, hastaya özel daha uygun tedavi yöntemleri seçilebilmektedir.
  • Ne kadar zamanım var? Kurtulacak mıyım ?
    • Bu sorular hekimler için kanserli bir hastada yanıtlanması en zor sorulardan biridir. Bunun nedeni sorunun yanıtının bilinememesi çünkü hastanın kanserden kurtulmasının hastalığın evresi, hastanın bağışıklık durumu, yapılan tedavilerin onkolojik kalitesi, tedaviye alınan yanıt gibi birçok faktöre bağlı olmasıdır.