KAPAT

Obezite ve metabolik hastalıklar konusunda bilgilenin.

OBEZİTE ve METABOLİK CERRAHİ

Cerrahi tedavi ciddi obezite hastalarının tedavisinde kanıtlanmış en etkili olan tedavi yöntemlerindendir. Obezitenin cerrahi dışı tedavisinde kalori alımının kısıtlanması ve yeterli egzersizle enerji tüketiminin artırılması hedeflenmektedir. Obez hastalar diyet ve egzersizle kilo vermeyi başarsa da, normal kiloyu uzun dönemde  korumak için gereken çabayı bu hastaların sadece %3’ü başarabilmektedir. Cerrahi planlanan hastadan ameliyat öncesi diyet ve egzersiz yapması istenir. Bunun iki sebebi vardır. Birincisi en güvenli şekilde kilo vermeyi başaran kişilere ameliyatsız tedavi olma şansı tanımak, ikincisi şiddetli obez hastaları ameliyat öncesi daha güvenli kilo sınırlarına çekmek ve ameliyat sonrası dönemde yeme alışkanlıklarındaki değişikliklere adapte olmasını sağlamaktır. Diyet, egzersiz ve davranış değişiklikleri obezite tedavisinin  ilk basamağını oluşturur. Obezite cerrahisinde hedefe ulaşmayı sağlayan iki mekanizma mevcuttur. Bunlar ilk olarak mide hacmini küçülterek besin alımını azaltmak ve alınan besinlerin emilimini kısıtlayarak kalori alımını azaltmaktır. Bunlardan ilkine örnek tüp mide, ikincisine minigastrik bypass ameliyatıdır. Bu ameliyatlar açık, laparoskopik ve robotik tekniklerle yapılabilir. Fakat günümüzde açık ameliyat teknik zorluk ve hastanın iyileşme sürecini uzattığı için sık tercih edilmemektedir. Çok şiddetli obez hastalarda dahi bu ameliyatlar kapalı yöntemlerle, özel adetlerle güvenli bir şekilde yapılabilir. 

Kiloluyum, hangi durumlarda ameliyat olmam gereklidir ?

Vücut kitle indeksinin 40 kg/m2 ve üzeri olması, vücüt kitle indeksinin 35-40 kg/m2 arası olması ve beraberinde obzeziteye bağlı yandaş hastalığının olması (şeker, tansiyon, kolesterol) ve bunlara ek olarak diyette başarısız olunması, psikolojik olarak uygun olan hastalara ameliyat için değerlendirilebilir.

Hangi durumlarda ameliyat olmam sakıncalıdır ?

Anestezi değerlendirmesinde uyutulmak için yüksek riskli saptanan hastalara ameliyat önerilmez. Ayırca, hasta ameliyat sonrası yaşam tarzı değişikliğinde isteksiz ve yetersiz bulunursa, ilaç ve alkol bağımlılığı varsa, psikiyatrik hastalığı mevcutsa,  kendi işlerini kendi yapacak güçte olmayan hastalara ameliyat önerilmez. 

Ameliyat öncesi hazırlık sürecim nedir ?

Ameliyat öncesi bütün hastalar hormonal ve psikiyatrik değerlendirmeden geçer. Sonrasında diyetisyen ve bir sindirim sistemi hastalıkları uzmanı hastayı değerlendirir.  Ameliyat için uygun hastalar anestezi değerlendirmesine alınır. Yüksek tansiyon veya kalp hastalığı olanlardan kardiyoloji görüşü, akciğer hastalığı olanlardan göğüs hastalıkları muayenesi istenir. Ameliyat öncesi hastalardan diyet yapması, sigara kullanımı varsa sigaranın bırakılması, kan şekerlerinin, kan basıncının düzeltilmesi  istenir. Ameliyat öncesi endoskopi ve ultrasonografi tetkikleri istenir. Safra kesesinde taş olan hastalarda, ameliyatta safra kesesinin alınması hastalara önerilir. 

Bu iki ameliyatın birbirinden farkı nedir ?

Tüp mide ameliyatında adından anlaşıldığı üzere midenin büyük kısmı çıkarılarak geride kalan mide tüp şeklinde bırakılır. Gastrik bypass’da ise mide çıkarılmadan, midenin son kısmı ve devamında ince bağırsağın yaklaşık 1 metrelik devam eden kısmı besin alımı dışında bırakılarak mide ile ince bağırsak arasında yeni yol oluşturulur. 

Ameliyat sonrası ne gibi risklerle karşılaşırım ?

Ameliyat sonrası hastalarda damarda pıhtı oluşarak pıhtının akciğer ve başka organlara atması, akciğerlerde kapanma, akciğer enfeksiyonu, yara yerlerinde enfeksiyon riski oluşabilir. Bunlar gerekli önlemlerle büyük oranda önlenir. En önemli risk dikişlerin açılması, mideden kaçak oluşmasıdır. Bu risk hastaların ortalama %7’sinde mevcuttur. Sigara kullanımı, hastanın yandaş ek hastalıkları olması bu riski artıran durumlardır.

Ameliyat sonrası ne zaman yemek yemeye ve su içmeye başlarım ?

Ameliyat akşamı bir bardak su, ameliyatın birinci günü bir litre su, ikinci gün berrak meyve suyu verilir. Herhangi sıkıntı yaşamayan hastalarda devamında çorba gibi tanesiz beslenmeye geçilir.  Bu beslenme şekli ile kusması olmayan, tuvalete rahat çıkan hastalar ameliyattan 4. veya 5. günde taburcu edilir.  

Normal gıdalara ne zaman başlarım ?

Ameliyat sonrası 10. gün hastalara püre tarzı yiyecekler başlanır. Hasta ameliyat sonrası diyetisyen kontrolünde ortalama 20 gün sonra normal beslenmeye geçer. 

Hızlı kilo vermem sağlık sorunları oluşturur mu ?

Hastalar ameliyat sonrası ilk bir yılda vermesi gereken kilonun yarısını vermiş olur. Özellikle ameliyat sonrası erken dönemde hızlı kilo kaybı beraberinde kas kaybına da sebep olur. Kas kaybını engellemek için ilk bir ayda hastalara protein destekleyici mamalar verilir. Vitamin eksikliğini engellemek için vitamin takviyeleri yapılır. Ameliyat sonrası erken dönemde halsizlik, kansızlık gibi şikayetler destek tedavi ile giderilir. Gereken önlemler taburculuk reçetesinde yer aldığı için sağlık sorunları ile sık karşılaşılmamaktadır. 

Ameliyat sonrası dönemde yapmam gerekenler nelerdir ?

Ameliyat sonrası dönemde hastalara günlük hızlı yürüyüş, ciltte sarkmaları önlemek için yüzme, beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi önerilir.

Ameliyat sonrası kusmalarım var, bunun sebebi nedir, takrar ameliyat olmam gerekir mi ?

Ameliyat sonrası erken dönemde bir sorun yokken sonradan oluşan kusmaların birkaç sebebi vardır. Bu nedenler arasında midenin kendi etrafında dönmesi veya midede iyileşme dokusuna bağlı daralmalar yer alır. Bu hastaların tedavisi endoskopik (ağızdan ışıklı boru ile mideye bakılması) olarak başarılı bir şekilde yapılmaktadır, ikinci ameliyata genelde gerek duyulmaz.

Hangi durumlarda mide dikişlerimde kaçak olmasından şüphelenilir ve bu durumda beni ne gibi bir süreç bekler ?

Ameliyat sonrası yeme içmede zorlanan, kusma, karın ağrısı, genel durum bozukluğu, ateş yüksekliği, omuz ağrısı olan hastalarda kaçak olmasından şüphelenilir. Bu durumda hastaya karın tomografisi çekilir. Mide dikişlerinde kaçak tespit edilen hastalara karın içerisinde birikmiş mayi mevcutsa ultasonografi eşliğinde karın içerisine ince tüp (dren)  takılır. Endoskopi ile kaçağın yeri ve büyüklüğü tespit edilir, gerekirse stent uygulaması yapılır. Bir süre aç takip sonrasında kontrol görüntüleme yapılır, iyileşme gözlemlenirse yeme içmeye başlanır. Stent iyileşme sağlandıktan sonra çekilerek tedavi tamamlanmış olur. 

Obezite ameliyatı sonrası tekrar kilo alır mıyım ?

Obezite ameliyatı sonrasıda ilk 6 ayda hızlı olmak üzere 18 ay boyunca kilo kaybı devam eder. Sonrasında kilo kaybı yavaşlar, 24 ila 60 ay arasında yaklaşık %10’luk bir kilo alımı olabilir. Mide zorlanarak genişlemediği sürece kişinin tekrar eski kilolarına dönmesi beklenen bir durum değildir.